CO2, alcohol of olie: hoe wordt er geëxtraheerd?

Wat extraheren eigenlijk is

Extraheren betekent dat je bepaalde stoffen uit plantmateriaal haalt en de rest laat zitten. Bij cannabis en hennep gaat het om de inhoud van de harsklieren op de bloemtoppen en het kleine blad. Daarin zitten cannabinoiden en terpenen. De rest van de plant bestaat uit vezels, bladgroen, wassen, suikers en vocht.

Een extractie is dus een scheiding. Je gebruikt een oplosmiddel dat de ene groep stoffen wel oppakt en de andere zo min mogelijk. Welk oplosmiddel je kiest bepaalt vrijwel alles aan het eindproduct: de kleur, de geur, de dikte, de zuiverheid en de prijs.

Extractie met CO2

Koolstofdioxide is bij kamertemperatuur een gas. Boven ongeveer 31 graden en 74 bar komt het in een superkritische toestand. Het gedraagt zich dan half als gas en half als vloeistof: het dringt overal doorheen zoals een gas, maar het lost stoffen op zoals een vloeistof.

Het plantmateriaal gaat in een stalen vat en de CO2 stroomt er onder druk doorheen. In een tweede vat laat je de druk weer zakken. De CO2 wordt weer gas en verdwijnt, en wat achterblijft is het extract.

• Restanten: er blijft geen oplosmiddel achter, omdat CO2 volledig vervliegt.
• Sturing: door druk en temperatuur aan te passen haal je gerichter een bepaalde fractie op. Bij lagere druk komen vooral de vluchtige terpenen mee, bij hogere druk de zwaardere harsbestanddelen.
• Uiterlijk: meestal helder en licht van kleur, van goudgeel tot amber.
• Apparatuur: vaten en pompen die honderden bar aankunnen, met koeling en beveiliging.

Extractie met alcohol

Ethanol is na CO2 het meest gebruikte oplosmiddel. Het plantmateriaal wordt geweekt of kort gespoeld in alcohol. Daarna filter je het plantmateriaal eruit en laat je de alcohol verdampen, meestal onder verlaagde druk zodat dat bij een lagere temperatuur kan.

De temperatuur van de alcohol maakt het grootste verschil:

• Koud, rond min 20 tot min 40 graden: bladgroen en wassen lossen dan nauwelijks op. Het extract wordt lichter van kleur en milder van smaak.
• Op kamertemperatuur of warm: alcohol pakt veel meer mee. Je krijgt een donkerder, groener tot bijna zwart extract met een kruidige, bittere smaak.

Alcohol lost bijna alles op wat in de plant zit, dus de opbrengst is hoog. De keerzijde is dat je meer moet nabewerken als je een schoon product wilt. Een bekende extra stap is winterisatie: het extract wordt opgelost in alcohol en ingevroren, zodat de wassen uitvlokken en weggefilterd kunnen worden. Dikke, donkere pasta-achtige concentraten zoals RSO komen uit deze route, waarbij het oplosmiddel zo ver wordt ingedampt dat er een stroperige massa overblijft.

Extractie met olie

De eenvoudigste methode is trekken in een plantaardige olie, meestal olijfolie of kokosolie. Het plantmateriaal wordt eerst verwarmd, de decarboxylatie, waarbij cannabinoiden in hun zure vorm overgaan in de neutrale vorm en er kooldioxide vrijkomt. Daarna gaat het materiaal een tot enkele uren in de olie bij een gecontroleerde temperatuur, waarna je zeeft.

Het grote verschil met de andere twee methodes: de olie is geen tijdelijk hulpmiddel maar blijft in het product. Je kunt hem niet laten verdampen. Dat betekent een lagere concentratie, een groenere kleur, een uitgesproken plantaardige smaak en een houdbaarheid die vooral wordt bepaald door de draagolie zelf, want die kan ranzig worden.

Waar je het verschil aan ziet

• Kleur: licht goud tot amber wijst op weinig meegenomen plantmateriaal. Donkergroen tot zwart wijst op bladgroen en wassen.
• Helderheid: troebelheid of vlokken duiden meestal op wassen of vocht.
• Geur en smaak: terpenen zijn vluchtig. Hoe hoger de temperatuur tijdens het indampen, hoe vlakker de geur.
• Consistentie: van dunvloeibaar tot een pasta die je nauwelijks uit een spuitje krijgt.
• Restanten: alleen bij oplosmiddelen die verdampen kan er iets achterblijven. Een analyse op restoplosmiddelen laat zien of dat zo is.

Waarom de ene methode duurder is

De prijs zit vooral in apparatuur, tijd en verlies. Een olietrekking kan met een pan en een thermometer. Een alcoholopstelling vraagt om koeling, filtratie en een indampinstallatie, plus een ruimte die geschikt is voor het werken met brandbare vloeistof. Een CO2-installatie vraagt om drukvaten, pompen en periodieke keuring, en kost al snel een veelvoud daarvan.

Daar komt bij dat een schoner extract per kilo plantmateriaal minder oplevert. Alles wat je er tijdens winterisatie en filtratie uithaalt, is gewicht dat je kwijtraakt. Zuiverheid kost dus twee keer: in de installatie en in het rendement.

Wat er op een analyse staat

Bij een laboratoriumanalyse zie je doorgaans het cannabinoidenprofiel in procenten, soms een terpenenprofiel, en tests op zware metalen, bestrijdingsmiddelen en restoplosmiddelen. Datum en batchnummer horen erbij, zodat een rapport bij de juiste batch hoort. Bewaar concentraten koel, donker en gesloten, want licht, warmte en zuurstof veranderen de samenstelling na verloop van tijd.

De eigen Co2-variant

In het assortiment staat Wietolie Co2 WoP, gemaakt via de superkritische CO2-route zoals hierboven beschreven. Daarnaast staan er varianten die uit een oplosmiddelextractie komen, zoals Wietolie RSO WoP en RSO pasta, en de Wietolie Martinus Mix. Winning en analyse gebeuren in eigen beheer, zodat per batch te herleiden is hoe en waaruit iets gemaakt is.

Meer weten

Heb je een vraag over hoe een bepaalde variant gemaakt is, of wil je weten wat er precies in een analyse staat? Via de website kun je contact opnemen voor een persoonlijk gesprek met Martinus van Lies. Je krijgt dan uitleg over herkomst, methode en samenstelling, meer niet en meer wordt ook niet beloofd.